9 września

9 września jest 252. (w latach przestępnych 253.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 113 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Aniela, Audomar, Augustyn, Aureliusz, Bolemir, Bolemira, Dionizy, Doroteusz, Drogomir, Franciszek, Gorgoniusz, Jacek, Jakub, Jan, Otmar, Ożanna, Piotr, Radosława, Sewerian, Sobiebor, Sobiesąd, Straton, Ścibora i Świecław.
• Korea Północna - Rocznica utworzenia KRL-D
• Tadżykistan - Święto Niepodległości
• Międzynarodowy Dzień Urody
• Światowy Dzień FAS

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Piotr Klawer

[edytuj] Urodzili się

•   214 - Aurelian, cesarz rzymski (zm. 275)
•   384 - Flawiusz Honoriusz, cesarz rzymski (zm. 423)
• 1427 - Thomas de Ros, baron de Ros, angielski polityk (zm. 1464)
• 1466 - Ashikaga Yoshitane, japoński shōgun (zm. 1523)
• 1585 - Armand Jean Richelieu, książę, francuski duchowny katolicki, kardynał, pierwszy minister króla Francji (zm. 1642)
• 1629 - Cornelis Tromp, holenderski admirał (zm. 1691)
• 1731 - Francisco Javier Clavijero, meksykański historyk, filozof (zm. 1787)
• 1737 - Luigi Galvani, włoski fizyk (zm. 1798)
• 1751 - Emanuel Schikaneder, niemiecki pisarz (zm. 1812)
• 1778 - Clemens Brentano, niemiecki pisarz (zm. 1842)
• 1794 - William Bligh, brytyjski żeglarz, oficer marynarki, dowódca okrętu Bounty (zm. 1817)
• 1820 - Giacomo Zanella, włoski poeta (zm. 1888)
• 1826 - Fryderyk I Badeński, wielki książę Badenii (zm. 1907)
• 1828 - Lew Tołstoj, rosyjski pisarz (zm. 1910)
• 1835 - Józef Piotrowski, komisarz Rządu Narodowego
• 1842 - Mikołaj Bibikow, rosyjski generał, prezydent Warszawy (zm. 1923)
• 1855 - Houston Stewart Chamberlain, niemiecki filozof pochodzenia brytyjskiego (zm. 1927)
• 1873 - Max Reinhardt, niemiecki reżyser teatralny i filmowy (zm. 1943)
• 1874 - Stefan Ossowski, polski inżynier elektryk, polityk, minister przemysłu i handlu (zm. 1936)
• 1888 - Aniela Salawa, błogosławiona, polska mistyczka (zm. 1922)
• 1890 - Harland Sanders, amerykański przedsiębiorca, założyciel KFC (zm. 1980)
• 1891 - Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (zm. 1983)
• 1897 - Antoni Odrowąż, polski aktor (zm. 1976)
• 1899 - Brassaï, węgierski fotograf, pisarz, rysownik, rzeźbiarz (zm. 1984)
• 1904 - Tadeusz Kapeliński, polski polityk, członek PKWN, minister poczt i telegrafów (zm. 1970)
• 1907 - Edward Szymański, polski poeta (zm. 1942)
• 1908 - Cesare Pavese, włoski pisarz (zm. 1950)
• 1908 - Edward Radulski, polski tancerz, choreograf, aktor (zm. 1975)
• 1911 - Richard Baer, niemiecki działacz nazistowski, komendant obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Mittelbau-Dora (zm. 1963)
• 1911 - Kozaburo Yoshimura, japoński reżyser filmowy (zm. 2000)
• 1914 - Walenty Wójcik, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1990)
• 1918 - Oscar Luigi Scalfaro, włoski polityk, prezydent Włoch
• 1920 - Wiesław Jażdżyński, polski pisarz
• 1921 - Karol Chodura, polski operator filmowy (zm. 2001)
• 1921 - Andrzej Dobrowolski, polski kompozytor, pedagog (zm. 1990)
• 1922 - Hans Georg Dehmelt, amerykański fizyk pochodzenia niemieckiego, laureat Nagrody Nobla
• 1922 - Witold Lesiewicz, polski reżyser filmowy
• 1922 - Mirosław Łebkowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek
• 1923 - Daniel Carleton Gajdusek, amerykański biofizyk pochodzenia czeskiego, laureat Nagrody Nobla
• 1924 - Rik Van Steenbergen, belgijski kolarz szosowy, mistrz świata
• 1925 - Cliff Robertson, amerykański aktor
• 1926 - Janusz Przedpełski, polski działacz sportowy (zm. 2008)
• 1926 - Hannes Schmidhauser, szwajcarski aktor, reżyser filmowy (zm. 2000)
• 1928 - Elvin Jones, amerykański perkusista jazzowy (zm. 2004)
• 1929 - Kazimierz Janus, polski aktor (zm. 2008)
• 1930 - Tadeusz Jurasz, polski aktor
• 1931 - Waldemar Świerzy, polski malarz, grafik, plakacista
• 1935 - Chaim Topol, izraelski aktor
• 1939 - Zbigniew Namysłowski, polski saksofonista jazzowy
• 1941 - Otis Redding, amerykański piosenkarz (zm. 1967)
• 1941 - Dennis Ritchie, amerykański informatyk, laureat Nagrody Turinga
• 1942 - Henryk Kawiorski, polski pisarz
• 1946 - Bruce Palmer, kanadyjski basista zespołu Buffalo Springfield (zm. 2004)
• 1947 - Andrzej Grabowski, polski pisarz, tłumacz
• 1947 - Andrzej Olechowski, polski polityk, minister finansów, minister spraw zagranicznych
• 1949 - Maciej Szary, polski aktor
• 1951 - Alexander Downer, australijski polityk, minister spraw zagranicznych
• 1951 - Zbigniew Głowienka, polski generał dywizji
• 1952 - Manuel Göttsching, niemiecki gitarzysta zespołu Ash Ra Tempel
• 1952 - David Stewart, brytyjski muzyk zespołu Eurythmics
• 1954 - Jacek Socha, polski ekonomista, polityk, minister skarbu państwa
• 1955 - Mariusz Wojciechowski, polski aktor
• 1959 - Éric Serra, francuski kompozytor, twórca muzyki filmowej
• 1960 - Hugh Grant, brytyjski aktor
• 1963 - Roberto Donadoni, włoski piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Włoch, wicemistrz świata, selekcjoner reprezentacji Włoch
• 1964 - Caecilie Norby, duńska wokalistka jazzowa
• 1966 - Georg Hackl, niemiecki saneczkarz, mistrz olimpijski
• 1966 - Adam Sandler, amerykański aktor
• 1967 - Hana Andronikova, czeska pisarka
• 1967 - B.J. Armstrong, amerykański koszykarz
• 1967 - Akshay Kumar, indyjski aktor
• 1968 - Jon Drummond, amerykański lekkoatleta, sprinter, mistrz olimpijski
• 1968 - Łukasz Kośmicki, polski operator filmowy
• 1970 - Natalia Streignard, wenezuelska aktorka
• 1972 - Goran Višnjić, chorwacki aktor
• 1972 - Michał Wiśniewski, polski wokalista zespołu Ich Troje
• 1973 - Maria Peszek, polska aktorka
• 1974 - Mathias Färm, szwedzki gitarzysta zespołu Millencolin
• 1975 - Michael Buble, kanadyjski wokalista jazzowy, aktor
• 1975 - Tomasz Bajerski, polski żużlowiec
• 1975 - Dorota Zagórska, polska łyżwiarka figurowa, wicemistrzyni Europy
• 1976 - Juan Baptista, wenezuelski aktor
• 1976 - Aki Riihilahti, fiński piłkarz, reprezentant Finlandii
• 1976 - Kristoffer Rygg, norweski wokalista zespołów: Ulver, Borknagar i Arcturus
• 1977 - Piotr Bobras, polski szachista, arcymistrz
• 1977 - Weronika Ratusińska, polska kompozytorka, skrzypaczka
• 1977 - Maja Soja, polska siatkarka
• 1978 - Shane Battier, amerykański koszykarz
• 1979 - Marcin Bosak, polski aktor
• 1980 - Michelle Williams, amerykańska aktorka
• 1981 - Julie Gonzalo, argentyńska aktorka
• 1984 - Mirosław Nahacz, polski pisarz (zm. 2007)
• 1985 - Iga Karst, polska pisarka

[edytuj] Zmarli

•   276 - Florian, cesarz rzymski (ur. 232)
• 1000 - Olaf I Tryggvason, król Norwegii (ur. 969)
• 1087 - Wilhelm Zdobywca, książę Normandii, król Anglii (ur. 1027 lub 1028)
• 1191 - Konrad II Otto, książę Czech, margrabia Moraw (ur. 1135)
• 1285 - Kunegunda Halicka, królowa Czech (ur. 1246)
• 1312 - Otto III Bawarski, książę Dolnej Bawarii, król Węgier (ur. 1261)
• 1398 - Jakub I Cypryjski, król Cypru (ur. 1334)
• 1437 - Jan Rohacz z Dube, czeski hetman husycki (ur. ?)
• 1487 - Chénghuà, cesarz Chin (ur. 1447)
• 1488 - Franciszek II Bretoński, książę Bretanii (ur. 1433)
• 1513 - Jakub IV, król Szkocji (ur. 1473)
• 1569 - Pieter Bruegel (starszy), niderlandzki malarz (ur. 1528)
• 1596 - Anna Jagiellonka, królowa Polski, żona Stefana Batorego (ur. 1523)
• 1676 - Paul Chomedey de Maissonneuve, francuski żołnierz, założyciel Montrealu (ur. 1612)
• 1693 - Ihara Saikaku, japoński pisarz (ur. 1642)
• 1755 - Johann Lorenz von Mosheim, niemiecki duchowny luterański, historyk Kościoła (ur. 1693)
• 1778 - Giovanni Battista Piranesi, włoski grafik, architekt (ur. 1720)
• 1809 - August Ludwig von Schlözer, niemiecki historyk (ur. 1735)
• 1815 - John Singleton Copley, amerykański malarz, rysownik (ur. 1738)
• 1841 - Augustin Pyramus de Candolle, szwajcarski botanik (ur. 1778)
• 1872 - Antoni Stolpe, polski kompozytor, pianista (ur. 1851)
• 1876 - Soter Rozbicki, polski poeta (ur. 1823)
• 1891 - Jules Grévy, francuski polityk, prezydent Francji (ur. 1813)
• 1894 - Heinrich Brugsch, niemiecki egiptolog (ur. 1827)
• 1898 - Stéphane Mallarmé, francuski poeta (ur. 1842)
• 1901 - Henri Toulouse-Lautrec, francuski malarz, grafik (ur. 1864)
• 1912 - Jaroslav Vrchlický, czeski pisarz, tłumacz (ur. 1853)
• 1923 - Józef Hornowski, polski lekarz, anatomopatolog (ur. 1874)
• 1926 - Władysław Szcześniak, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1858)
• 1928 - Kazimierz Kamiński, polski aktor (ur. 1865)
• 1928 - Carl Ernst Morgenstern, niemiecki malarz, grafik (ur. 1847)
• 1939 - Leon Brun, polski dziennikarz, krytyk filmowy, scenarzysta filmowy (ur. 1882)
• 1939 - Józef Czechowicz, polski poeta (ur. 1903)
• 1939 - Leon Raszeja, polski prawnik, polityk, prezydent Torunia (ur. 1901)
• 1941 - Hans Spemann, niemiecki biolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1869)
• 1944 - polegli w powstaniu warszawskim:
  • Józef Grudziński, polski działacz ruchu ludowego, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1903)
  • Zofia Kasperska, polska sanitariuszka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1925)
  • Halina Kostecka-Kwiatkowska, polska sanitariuszka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1917)
• 1944 - Frank Marshall, amerykański szachista (ur. 1877)
• 1947 - Victor Horta, belgijski architekt (ur. 1861)
• 1969 - Włodzimierz Dobrzański, polski aktor (ur. 1896)
• 1976 - Mao Zedong, chiński polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej (ur. 1893)
• 1978 - Jack Warner, amerykański producent filmowy, założyciel Warner Bros (ur. 1892)
• 1981 - Jacques Lacan, francuski psychiatra (ur. 1901)
• 1985 - Paul Flory, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1910)
• 1990 - Samuel Doe, liberyjski polityk, prezydent Liberii (ur. 1951)
• 1990 - Nicola Abbagnano, włoski filozof (ur. 1901)
• 1990 - Aleksander Mień, rosyjski duchowny prawosławny, filozof, teolog (ur. 1935)
• 1994 - Patrick O'Neal, amerykański aktor (ur. 1927)
• 1995 - Jerzy Kurczewski, polski muzykolog, dyrygent Poznańskiego Chóru Chłopięcego (ur. 1924)
• 1996 - Bill Monroe, amerykański muzyk (ur. 1911)
• 1997 - Burgess Meredith, amerykański aktor (ur. 1907)
• 1999 - Ruth Roman, amerykańska aktorka (ur. 1922)
• 2000 - Sir Veerasamy Ringadoo, maurytyjski polityk, prezydent Mauritiusa (ur. 1920)
• 2001 - Ahmad Szach Masud, afgański dowódca wojskowy, polityk, przywódca mudżahedinów (ur. 1953)
• 2003 - Jerzy Kawalec, polski basista zespołu Krzak (ur. 1954)
• 2003 - Edward Teller, amerykański fizyk jądrowy pochodzenia węgierskiego, twórca bomby wodorowej (ur. 1908)
• 2006 - Andrzej Androchowicz, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych, aktor (ur. 1932)
• 2006 - Gérard Brach, francuski pisarz, scenarzysta filmowy (ur. 1927)
• 2006 - Lucjan Kydryński, polski dziennikarz, konferansjer (ur. 1929)
• 2007 - Helmut Senekowitsch, austriacki piłkarz, trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Austrii (ur. 1933)
• 2008 - Jacob Lekgetho, południowoafrykański piłkarz, reprezentant RPA (ur. 1974)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Wielkopolska Brygada Kawalerii w bitwie nad Bzurą

• 1698 - hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki pokonał w bitwie pod Podhajcami Tatarów (ostatnia zwycięska bitwa wojska polskiego z Tatarami).
• 1939 - kampania wrześniowa: rozpoczęła się bitwa nad Bzurą, zakończyła się bitwa pod Iłżą
• 1939 - zajęcie Redy przez Niemców
• 1944 - 40. dzień powstania warszawskiego: dobrowolna ewakuacja z miasta 8 000 ludzi. Silne ataki hitlerowców skierowane na północne Śródmieście i Czerniaków.
• 1996 - powołano Radę Języka Polskiego

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1000 - bitwa morska pod Svold
• 1513 - król Szkocji Jakub IV pokonany i zabity przez Anglików w bitwie pod Flodden Field.
• 1543 - w kaplicy zamku w Stirling 9-miesięczna Maria Stuart koronowana na Królową Szkotów.
• 1850 - Kalifornia jako 31. stan przyjęta do Unii.
• 1886 - Berno: podpisano konwencję berneńską o ochronie twórczości literackiej i artystycznej.
• 1914 - I wojna światowa: zakończyła się I bitwa nad Marną.
• 1939 - II wojna światowa: rozpoczęto formowanie polskiej armii we Francji.
• 1943 - II wojna światowa: alianci dokonali desantu w rejonie Salerno we Włoszech.
• 1944 - II wojna światowa: odpalenie pierwszych dwóch rakiet V2 na Londyn przez III Rzeszę.
• 1948 - proklamowano Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną.
• 1983 - przyjęto dokument końcowy KBWE.
• 1985 - Stany Zjednoczone ogłosiły sankcje gospodarcze wobec RPA.
• 1991 - Tadżykistan proklamował niepodległość (od ZSRR).
• 2007 - na zawodach w Rieti Asafa Powell poprawił własny rekord świata w biegu na 100 m., doprowadzając go do 9,74 s.