4 września

4 września jest 247. (w latach przestępnych 248.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 118 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Bonifacy, Boromea, Daniela, Felicyta, Gwidona, Heliodora, Hermiona, Ida, Imelda, Iwo, Iwona, Julian, Kanizja, Kanuta, Katarzyna, Liliana, Marceli, Maria, Mojżesz, Przemysł, Przemysław, Rajmunda, Rościgniew, Rozalia, Sergia, Stella i Teodor

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1913 - w jednej z pierwszych katastrof lotniczych w Europie w miejscowości Gać na Dolnym Śląsku (ok. 5 km od Oławy) zginęło dwóch niemieckich pilotów wojskowych; miejsce upamiętniono obeliskiem w szczerym polu
• 1937 - rektorzy szkół wyższych wprowadzili rozdział miejsc dla studentów Polaków i Żydów, tzw. getta ławkowe.
• 1939 - kampania wrześniowa: w Warszawie rozpoczęła się ewakuacja centralnych instytucji państwowych. Samotny samolot Karaś z 51 eskadry rozpoznawczej ostrzelał i obrzucił bombami niemiecki pociąg przewożący uzbrojenie i sprzęt wojskowy na dworcu w Białej Piskiej na terenie Prus Wschodnich. Wtargnięcie Niemców do Katowic i ostrzelanie ich z rejonu wieży spadochronowej.
• 1944 - 35. dzień powstania warszawskiego: bombardowanie przez Niemców Powiśla i Śródmieścia północnego. Uszkodzenie elektrowni, zatrzymanie dostaw prądu.
• 1997 - wyemitowano pierwszy odcinek teleturnieju Jaka to melodia?.
• 1999 - Solec Kujawski: oddano do użytku Radiowe Centrum Nadawcze.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1609 - angielski żeglarz Henry Hudson dopłynął do brzegu wyspy Manhattan.
• 1725 - król Ludwik XV poślubił Marię Leszczyńską.
• 1781 - hiszpańscy osadnicy założyli nad Oceanem Spokojnym Los Angeles, zwane "miastem aniołów".
• 1838 - Henriette d'Angeville jako druga kobieta weszła na szczyt Mont Blanc.
• 1870 - w Paryżu wybuchło powstanie. Likwidacja II Cesarstwa i proklamowanie III Republiki.
• 1886 - wódz Apaczów Geronimo poddał się armii USA.
• 1907 - podpisano układ w Christianii (obecnie Oslo), na mocy którego Francja, Rosja, Niemcy i Wielka Brytania uznały granice Norwegii po jej wystąpieniu w 1905 roku z unii ze Szwecją.
• 1939 - II wojna światowa: Japonia ogłosiła neutralność.
• 1948 - abdykacja holenderskiej królowej Wilhelminy.
• 1951 - pierwszy międzykontynentalny przekaz programu telewizyjnego. Było nim wystąpienie prezydenta USA Harry'ego Trumana.
• 1984 - siepacze Pinocheta zamordowali księdza André Jarlana, duszpasterza biedoty w stolicy Chile.
• 1998 - premiera pierwszego odcinka teleturnieju Who Wants To Be a Millionaire? (Milionerzy).

[edytuj] Urodzili się

• 1241 - Aleksander III, król Szkocji (zm. 1286)
• 1383 - Amadeusz VIII, hrabia i książę Sabaudii, antypapież Feliks V (zm. 1451)
• 1563 - Wanli, cesarz Chin (zm. 1620)
• 1750 - (lub 14 września) Friedrich von Buxhoeveden, rosyjski generał, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1811)
• 1768 - François-René de Chateaubriand, francuski pisarz, polityk, dyplomata (zm. 1848)
• 1803 - Sarah Polk, pierwsza dama USA (zm. 1891)
• 1809 - Juliusz Słowacki, polski poeta (zm. 1849)
• 1824 - Anton Bruckner, austriacki kompozytor (zm. 1896)
• 1853 - Hermann von Wissmann, niemiecki badacz Afryki (zm. 1905)
• 1877 - Karlis Ulmanis, łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy (zm. 1942)
• 1878 - Jan Morawski, polski prawnik, kierownik resortu sprawiedliwości w 1920 (zm. 1940)
• 1886 - Sergiusz Zahorski, polski dowódca wojskowy (zm. 1962)
• 1890 - Eugeniusz Geppert, polski malarz (zm. 1979)
• 1890 - Michał Rola-Żymierski, polski dowódca wojskowy, marszałek Polski, członek PKWN, minister obrony narodowej (zm. 1989)
• 1891 - Fritz Todt, niemiecki działacz nazistowski (zm. 1942)
• 1892 - Darius Milhaud, francuski kompozytor (zm. 1974)
• 1894 - Maria Zientara-Malewska, polska pisarka (zm. 1984)
• 1896 - Antonin Artaud, francuski poeta, aktor (zm. 1948)
• 1899 - Ida Kamińska, polska aktorka (zm. 1980)
• 1903 - Michał Danecki, polski aktor teatralny (zm. 1970)
• 1906 - Max Delbrück, niemiecki biolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1981)
• 1908 - Edward Dmytryk, amerykański reżyser filmowy (zm. 1999)
• 1909 - Johannes Willebrands, holenderski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2006)
• 1913 - Renato Castellani, włoski reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1913 - Stanford Moore, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1982)
• 1913 - Kenzo Tange, japoński architekt (zm. 2005)
• 1916 - Przemysław Zieliński, polski aktor i reżyser (zm. 1990)
• 1920 - Izabella Wilczyńska-Szalawska, polska aktorka
• 1921 - Ariel Ramírez, argentyński pianista, kompozytor
• 1922 - Rosalio José Castillo Lara, wenezuelski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2007)
• 1923 - Lech Zahorski, polski plastyk, grafik, scenograf, satyryk, dziennikarz (zm. 1993)
• 1924 - Barbara Bittnerówna, polska aktorka
• 1924 - Jerzy Ficowski, polski poeta, badacz folkloru cygańskiego (zm. 2006)
• 1925 - Mikołaj Rostworowski, polski poeta, eseista (zm. 1984)
• 1925 - Stanisław Horak, polski pisarz (zm. 1990)
• 1926 - Mieczysław Dębicki, polski generał, polityk (zm. 2001)
• 1926 - Elias Hrawi, libański polityk, prezydent Libanu (zm. 2006)
• 1927 - Aleksandr Matinczenko, radziecki kosmonauta (zm. 1999)
• 1930 - Marek Sewen, polski kompozytor
• 1931 - Jan Knapik, polski ekonomista, polityk, minister
• 1932 - Jan Dunin Borkowski, polski fizyk (zm. 2007)
• 1932 - Dinsdale Landen, angielski aktor (zm. 2003)
• 1932 - Wanda Majerówna, polska aktorka
• 1932 - Zdzisław Szymborski, polski aktor
• 1934 - Clive Granger, walijski ekonomista, laureat Nagrody Nobla
• 1936 - Sokrat Janowicz, polski pisarz
• 1939 - Jan Haldoff, szwedzki reżyser filmowy
• 1939 - Paweł Rouba, polski aktor, mim (zm. 2007)
• 1939 - Erwin Teufel, niemiecki polityk
• 1944 - Janusz Kosiński, polski dziennikarz muzyczny (zm. 2008)
• 1946 - Gary Duncan, amerykański gitarzysta zespołu Quicksilver Messenger Service
• 1946 - Greg Elmore, amerykański perkusista zespołu Quicksilver Messenger Service
• 1951 - Martin Chambers, angielski perkusista zespołu The Pretenders
• 1952 - Marek Denys, polski montażysta filmowy (zm. 2001)
• 1955 - Aleksandra Kisielewska, polska aktorka
• 1958 - Ryszard Maciej Nyczka, polski reżyser filmowy
• 1959 - Armin Kogler, austriacki skoczek narciarski
• 1959 - Marek Papała, polski generał policji (zm. 1998)
• 1961 - Cédric Klapisch, francuski reżyser filmowy, aktor
• 1961 - Beata Paluch, polska aktorka
• 1966 - Janka Diagilewa, rosyjska wokalistka, poetka (zm. 1991)
• 1966 - Marek Krajewski, polski pisarz
• 1969 - Jan Białk, polski biegacz
• 1970 - Igor Cavalera, brazylijski perkusista zespołu Sepultura
• 1974 - Carmit Bachar, amerykańska wokalistka zespołu The Pussycat Dolls
• 1974 - Sören Bartol, niemiecki polityk
• 1977 - Przemysław Glapiński, polski aktor
• 1978 - Borys Szyc, polski aktor
• 1978 - Christian Walz, szwedzki muzyk
• 1979 - McKayla Matthews, amerykańska aktorka erotyczna
• 1979 - Piotr Mazur (Beattraax), polski dj, producent i kompozytor
• 1980 - Hubert Bronicki, polski aktor
• 1980 - Łukasz Tupalski, polski piłkarz
• 1981 - Beyoncé Knowles, amerykańska piosenkarka, aktorka
• 1982 - Marcin Bachleda, polski skoczek narciarski
• 1986 - Aaron Hunt, niemiecki piłkarz

[edytuj] Zmarli

•   422 - Bonifacy I, święty, papież (ur. ? )
•   799 - Musa al-Kazim, imam (ur. 745)
• 1037 - Bermudo III, król Leónu (ur. 1010)
• 1631 - Andrzej Lipski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1572)
• 1831 - Daniel Ostrowski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1762)
• 1887 - Antoni Stabik, polski duchowny katolicki, górnośląski kapłan (ur. 1807)
• 1907 - Edvard Grieg, norweski kompozytor (ur. 1843)
• 1916 - José Echegaray y Eizaguirre, hiszpański pisarz, polityk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1832)
• 1940 - Ludwik Fritsche, polski aktor (ur. 1872)
• 1942 - Zsigmond Móricz, węgierski pisarz (ur. 1879)
• 1944 - polegli w powstaniu warszawskim:
  • Leon Nowakowski, polski żołnierz AK, major, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1908)
  • Jadwiga Piekarska, polska łączniczka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1905)
  • Wiktor Potrzebski, polski duchowny katolicki, kapelan AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1880)
  • Eugeniusz Stasiecki, polski harcmistrz, żołnierz AK, kapitan, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1913)
• 1952 - Józef Węgrzyn, polski aktor (ur. 1884)
• 1962 - Witold Sławiński, polski botanik. mikrobiolog, profesor (ur. 1888)
• 1963 - Robert Schuman, francuski polityk, twórca UE (ur. 1886)
• 1965 - Albert Schweitzer, niemiecki teolog luterański, filozof, organista, muzykolog, lekarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1875)
• 1972 - Stanisław Milski, polski aktor (ur. 1897)
• 1974 - Marcel Achard, francuski pisarz (ur. 1899)
• 1981 - Adam Żebrowski, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1913)
• 1984 - Andre Jarlan, chilijski duchowny katolicki (ur. ?)
• 1984 - Henryk Łowmiański, polski historyk (ur. 1898)
• 1989 - Georges Simenon, belgijski pisarz (ur. 1903)
• 1990 - Irene Dunne, amerykańska aktorka (ur. 1898)
• 2001 - Zdzisław Winiarczyk, polski aktor (ur. ?)
• 2006 - Steve Irwin, australijski przyrodnik, prezenter programu Łowca krokodyli (ur. 1962)

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Rozalia z Palermo